← Wróć do bloga Poradnik

Net-billing — jak działa rozliczanie prosumentów w 2026?

Styczeń 2026 · HAMAG Blog

Od 1 kwietnia 2022 roku w Polsce obowiązuje system net-billingu, który zastąpił wcześniejszy net-metering (rozliczanie ilościowe w stosunku 1:0,8 lub 1:0,7). Zmiana ta fundamentalnie zmieniła sposób, w jaki prosumenci rozliczają się za energię elektryczną. W 2026 roku system działa w pełni w oparciu o rynkowe ceny energii, co oznacza, że opłacalność fotowoltaiki zależy nie tylko od ilości wyprodukowanej energii, ale również od momentu jej wprowadzenia do sieci i pobrania z niej.

Jak działa net-billing w praktyce?

Zasada działania net-billingu opiera się na tzw. portfelu wirtualnym (depozycie prosumenckim). Gdy instalacja fotowoltaiczna produkuje więcej energii, niż w danym momencie zużywa gospodarstwo domowe, nadwyżka jest automatycznie oddawana do sieci elektroenergetycznej. Od 1 lipca 2024 roku wartość tej energii jest przeliczana po miesięcznej rynkowej cenie energii elektrycznej (RCEm) — wcześniej stosowano ceny godzinowe (RCE). Zmiana na RCEm uprościła rozliczenia i zmniejszyła ryzyko bardzo niskich cen w godzinach szczytu produkcji PV.

Dodatkowo, od lipca 2024 obowiązuje współczynnik korekcyjny 1,23 (tzw. mnożnik prosumencki), który podnosi wartość energii oddawanej do sieci. W praktyce oznacza to, że cena sprzedaży nadwyżek jest wyższa o 23% niż sama cena RCEm. To istotna poprawa dla prosumentów — wartość energii oddawanej do sieci (depozyt) wynosi obecnie przeciętnie 0,40–0,55 zł/kWh (RCEm × 1,23).

Mimo współczynnika korekcyjnego, nadal istnieje asymetria cen. Cena zakupu energii z sieci to ok. 0,75–0,85 zł/kWh (uwzględniając opłaty dystrybucyjne i inne składniki). Oznacza to, że za każdą kilowatogodzinę oddaną do sieci prosument odzyskuje jedynie ok. 50–65% wartości energii, którą musiałby kupić. Z tego powodu maksymalizacja autokonsumpcji — czyli bezpośredniego zużycia energii w momencie jej produkcji — staje się najważniejszym czynnikiem wpływającym na opłacalność inwestycji.

Cykl rozliczeniowy i okres ważności depozytu

Rozliczenie w systemie net-billing odbywa się w cyklach miesięcznych. Na koniec każdego miesiąca obliczana jest wartość energii wprowadzonej do sieci i pobranej z niej. Niewykorzystane środki na koncie prosumenta przechodzą na kolejne miesiące, jednak ich ważność jest ograniczona — nadpłata musi zostać wykorzystana w ciągu 12 miesięcy od momentu naliczenia. Środki niewykorzystane po tym czasie przepadają lub są zwracane po bardzo niskiej stawce (ok. 20% ceny rynkowej). Dlatego istotne jest odpowiednie dobranie mocy instalacji do rzeczywistego rocznego zużycia energii, aby unikać nadmiernych nadwyżek, które mogą przepaść.

Jak magazyn energii zwiększa opłacalność fotowoltaiki?

W systemie net-billingu magazyn energii (bateria) staje się niezwykle wartościowym uzupełnieniem instalacji fotowoltaicznej. Zamiast oddawać nadwyżki do sieci po niskiej cenie RCEm, prosument może je magazynować i zużywać wieczorem lub w nocy, gdy instalacja nie produkuje prądu. Każda kilowatogodzina zużyta z magazynu zamiast pobrana z sieci to oszczędność rzędu 0,75–0,85 zł, podczas gdy jej wartość w depozycie wynosiłaby jedynie 0,40–0,50 zł. Różnica ta, wynosząca ok. 0,30–0,40 zł na każdej kWh, szybko się kumuluje.

Przykładowo, magazyn o pojemności 10 kWh, który codziennie jest ładowany i rozładowywany, pozwala zaoszczędzić dodatkowo ok. 100–120 zł miesięcznie w porównaniu z instalacją bez magazynu. W skali roku daje to 1 200–1 500 zł dodatkowych oszczędności, co przy obecnych cenach magazynów energii pozwala na zwrot inwestycji w baterie w ciągu 6–8 lat. W HAMAG montujemy sprawdzone systemy magazynowania energii od producentów takich jak EcoBss i DIPower, które doskonale współpracują z inwerterami Deye i Hoymiles.

Praktyczne porady dla prosumentów

• Dopasuj moc instalacji do zużycia — w systemie net-billing nie opłaca się przewymiarowanie. Optymalna instalacja powinna pokrywać 100–110% rocznego zużycia energii.
• Przesuwaj zużycie na godziny dzienne — uruchamiaj pralkę, zmywarkę czy ładowanie samochodu elektrycznego w godzinach największej produkcji PV (10:00–15:00).
• Rozważ magazyn energii — bateria pozwala przechowywać nadwyżki i zużywać je wieczorem, eliminując straty wynikające z asymetrii cen.
• Monitoruj swój depozyt — regularnie sprawdzaj stan konta prosumenckiego, aby wiedzieć, ile środków masz do wykorzystania i czy nie tracisz pieniędzy na przeterminowane nadpłaty.
• Korzystaj z systemu zarządzania energią — nowoczesne inwertery Deye i Hoymiles oferują aplikacje mobilne umożliwiające śledzenie produkcji, zużycia i stanu magazynu w czasie rzeczywistym.

System net-billing wymaga od prosumentów bardziej świadomego podejścia do zarządzania energią niż wcześniejszy net-metering. Jednak przy odpowiednim dobraniu instalacji, ewentualnym uzupełnieniu o magazyn energii i świadomym zarządzaniu zużyciem, fotowoltaika nadal pozostaje bardzo opłacalną inwestycją, która potrafi obniżyć rachunki za prąd nawet o 70–90%.